SPF określa ochronę przed rumieniem słonecznym, wywoływanym głównie przez promieniowanie UVB. Symbol UVA w kółku informuje o minimalnym poziomie ochrony przed UVA w stosunku do SPF. Wodoodporność oznacza natomiast, że kosmetyk zachowuje określoną skuteczność po kontakcie z wodą w warunkach testu. Żadne z tych oznaczeń nie gwarantuje pełnej ochrony ani nie zwalnia z ponownej aplikacji.
Przy wyborze kremu warto więc czytać te informacje łącznie. Wysoki SPF nie zastępuje ochrony UVA, a napis „wodoodporny” nie oznacza, że jedna poranna warstwa wystarczy na cały dzień.
W 30 sekund
- Na co dzień szukaj wysokiej ochrony SPF oraz oznaczenia ochrony UVA. Na europejskich opakowaniach pomocnym symbolem jest UVA w kółku.
- Na plażę, basen i aktywność z intensywnym poceniem wybierz dodatkowo produkt wodoodporny.
- Nakładaj kosmetyk obficie i równomiernie. Zbyt cienka warstwa nie zapewnia ochrony deklarowanej na opakowaniu.
- Podczas przebywania na słońcu ponawiaj aplikację mniej więcej co dwie godziny, a także po pływaniu, silnym spoceniu i wycieraniu ręcznikiem.
- Krem uzupełnia ochronę zapewnianą przez cień, odzież, kapelusz i okulary przeciwsłoneczne.
Co oznaczają symbole na kremie z filtrem
Oznaczenia na kremach z filtrem odpowiadają na różne pytania. Najważniejsze z nich warto odróżnić od haseł opisujących konsystencję czy przeznaczenie kosmetyku.
| Oznaczenie | Co mówi o produkcie | Czego nie oznacza |
|---|---|---|
| SPF, np. 30 lub 50 | Określa ochronę przed rumieniem słonecznym w warunkach badania | Liczby godzin bezpiecznego przebywania na słońcu |
| UVA w kółku | Ochrona UVA wynosi co najmniej jedną trzecią deklarowanego SPF | Jednakowej ochrony UVA we wszystkich kosmetykach z tym symbolem |
| „Wodoodporny” / „water resistant” | Ochrona została oceniona po kontakcie z wodą według określonej procedury | Odporności na wycieranie i braku potrzeby ponownej aplikacji |
| „Broad spectrum” / „szerokie spektrum” | Deklaruje ochronę przed UVA i UVB | Automatycznie identycznych kryteriów oznaczenia na każdym rynku |
Hasła „do twarzy”, „do skóry wrażliwej” czy „pod makijaż” mogą pomagać w doborze formuły, ale nie zastępują informacji o ochronie przeciwsłonecznej. Podobnie określenie „mineralny” lub „organiczny” opisuje rodzaj filtrów, a nie poziom ochrony gotowego kosmetyku.
SPF: ochrona przed rumieniem, a nie zegar
SPF to skrót od Sun Protection Factor, czyli współczynnika ochrony przeciwsłonecznej. Wyznacza się go przez porównanie dawki promieniowania potrzebnej do wywołania rumienia na skórze chronionej produktem i na skórze bez ochrony, w ustalonych warunkach badania.
To ważne rozróżnienie: SPF 50 nie oznacza 50 godzin ochrony ani pozwolenia na 50 razy dłuższe opalanie. W codziennym życiu zmieniają się natężenie promieniowania, ilość kosmetyku na skórze i ciągłość jego warstwy. Filtr ściera się przy dotykaniu twarzy, ubieraniu, poceniu i osuszaniu skóry.
SPF odnosi się przede wszystkim do UVB, które w dużym stopniu odpowiada za oparzenia słoneczne. Nie jest jednak pełną miarą ochrony przed wszystkimi skutkami promieniowania. Brak zaczerwienienia nie dowodzi, że skóra nie doznała uszkodzeń.
Czy SPF 50 daje dwa razy większą ochronę niż SPF 25?
Nie można tak interpretować numerów na opakowaniu. Wyższy SPF oznacza, że w warunkach badania do skóry dociera mniejsza część promieniowania odpowiedzialnego za rumień, lecz zależność nie jest prostym porównaniem „dwa razy więcej ochrony”.
W praktyce wysoki SPF daje większy margines ochrony, ale nie wyrównuje dowolnie skąpej aplikacji. Jeśli kosmetyk rozprowadzisz bardzo cienko lub zostawisz niepokryte miejsca, nie da się wiarygodnie obliczyć uzyskanego SPF na podstawie samej etykiety.
American Academy of Dermatology Association (AAD) w poradniku Practice Safe Sun, zaktualizowanym 11 kwietnia 2024 r., zaleca produkt o SPF co najmniej 30, chroniący przed UVA i UVB oraz wodoodporny. Jest to zalecenie organizacji dermatologicznej, a nie unijna norma etykietowania. SPF 50 lub 50+ jest rozsądnym wyborem m.in. przy silnym nasłonecznieniu, skłonności do oparzeń i przebarwień. Dobór ochrony przy chorobach skóry lub leczeniu zwiększającym wrażliwość na światło warto omówić z dermatologiem.
UVA w kółku: co daje ten symbol
Na europejskich kosmetykach symbol UVA w kółku informuje o minimalnej ochronie UVA: współczynnik ochrony UVA powinien wynosić co najmniej jedną trzecią deklarowanego SPF. Oznaczenie wskazuje próg minimalny, więc nie pozwala ustalić dokładnego wyniku ochrony UVA danego kosmetyku.
Komisja Europejska na stronie Sunscreen products wyjaśnia, że standaryzowane logo UVA informuje o minimalnej ochronie zalecanej w jej rekomendacji. Z kolei zalecenie Komisji z 22 września 2006 r. dotyczące skuteczności produktów ochrony przeciwsłonecznej i związanych z nimi deklaracji określa ten próg jako jedną trzecią SPF. Znaczenie logo i wartość liczbową opisują zatem dwa uzupełniające się materiały Komisji; sama rekomendacja nie opisuje kształtu symbolu.
Przykładowo kosmetyk SPF 30 z tym symbolem powinien mieć współczynnik ochrony UVA co najmniej 10. Nie znaczy to jednak, że każdy krem SPF 30 z UVA w kółku ma dokładnie taki sam wynik.
UVA dociera głębiej w skórę niż UVB, uczestniczy w fotostarzeniu i powstawaniu przebarwień. Zarówno UVA, jak i UVB przyczyniają się do uszkodzeń skóry oraz rozwoju nowotworów skóry. UVA może też w istotnym stopniu przenikać przez zwykłe szkło okienne, choć zależy to od rodzaju szyby.
Ma to praktyczne znaczenie przy porównywaniu produktów: sam wysoki SPF nie mówi wystarczająco dużo o ochronie UVA. Warto sprawdzić oba oznaczenia, szczególnie gdy celem jest ograniczanie przebarwień i fotostarzenia.
A jeśli na opakowaniu jest PA++++?
Na produktach pochodzących z innych rynków można spotkać skalę PA z plusami, odnoszącą się do ochrony UVA. Większa liczba plusów oznacza wyższą kategorię w tej skali. Nie należy jednak traktować jej jako bezpośredniego odpowiednika numeru SPF.
Brak kółka UVA na kosmetyku z innego rynku nie przesądza o braku ochrony UVA. Trzeba sprawdzić pozostałe oznaczenia i opis producenta. Podobnie angielskie „broad spectrum” warto odczytywać w kontekście rynku, na który przeznaczono produkt — zasady stosowania tego określenia nie są wszędzie identyczne.
Wodoodporność: przydatna nad wodą, ale z ograniczeniami
Wodoodporność opisuje zachowanie produktu po kontakcie z wodą w kontrolowanych warunkach. Nie oznacza, że warstwa kremu pozostaje na skórze bez zmian podczas całego dnia pływania, pocenia i wycierania.
Na niektórych opakowaniach pojawia się czas, np. 40 lub 80 minut. Dotyczy on warunków badania odporności na wodę, a nie uniwersalnego czasu bezpiecznego pobytu w basenie czy morzu. Nie warto też porównywać samych haseł „wodoodporny” i „bardzo wodoodporny” bez uwzględnienia instrukcji produktu oraz rynku, na którym jest sprzedawany.
Po wyjściu z wody i osuszeniu ręcznikiem nałóż krem ponownie, także wtedy, gdy jest wodoodporny. Tarcie może mechanicznie usuwać kosmetyk. Podobnie działa intensywne pocenie połączone z przecieraniem twarzy.
Przykład: podczas spaceru po mieście najważniejsze będą odpowiedni SPF, ochrona UVA i formuła, którą łatwo nałożyć obficie. Na pływanie lub trening na zewnątrz do tych kryteriów dochodzi wodoodporność. Sama lekka, przyjemna konsystencja nie mówi, jak produkt zachowa się po zamoczeniu.
Jak aplikować krem, żeby oznaczenia miały znaczenie
W badaniu SPF stosuje się 2 mg kosmetyku na centymetr kwadratowy skóry — taką ilość wskazuje zalecenie Komisji Europejskiej z 22 września 2006 r. dotyczące produktów ochrony przeciwsłonecznej. Deklarowany SPF odnosi się do tej ilości i warunków badania. W codziennym użyciu trudno to odmierzać, ale wniosek jest prosty: cienkie muśnięcie kremem lub kilka punktowych kropek nie musi wystarczyć.
Pomocne są następujące kroki:
- Sprawdź instrukcję produktu. Nałóż go przed ekspozycją na słońce, z wyprzedzeniem wskazanym na opakowaniu. Dotyczy to także kosmetyków z filtrami mineralnymi.
- Pokryj całą odsłoniętą skórę. Przy twarzy uwzględnij uszy, szyję i kark; na plaży także grzbiety dłoni, stopy oraz miejsca przy krawędziach stroju.
- Rozprowadź odpowiednią ilość równomiernie. Dwie kolejne warstwy mogą ułatwić dokładne pokrycie skóry, ale nie zastępują potrzebnej łącznej ilości kosmetyku.
- Ponawiaj aplikację podczas ekspozycji. Orientacyjnie co dwie godziny oraz po pływaniu, silnym poceniu i osuszaniu ręcznikiem. Krótszy odstęp może być potrzebny, jeśli warstwa została starta.
Odstęp dwóch godzin oraz ponowną aplikację po pływaniu lub spoceniu zaleca American Academy of Dermatology Association w poradniku Practice Safe Sun, zaktualizowanym 11 kwietnia 2024 r. Zalecenie dotyczy przebywania na zewnątrz i nie oznacza gwarantowanych dwóch godzin ochrony po każdym nałożeniu kremu.
Popularna „zasada dwóch palców” może pomóc w wyrobieniu nawyku obfitszej aplikacji na twarz, ale pozostaje przybliżeniem. Ilość zależy m.in. od szerokości otworu tubki, konsystencji produktu i powierzchni skóry. Nie jest to gwarancja konkretnego SPF.
Nie mieszaj kremu przeciwsłonecznego z podkładem lub kremem pielęgnacyjnym w dłoni — utrudnia to uzyskanie równomiernej warstwy. Nakładaj kosmetyki osobno, pozwalając filtrowi utworzyć warstwę przed makijażem. SPF z podkładu i kremu nie sumują się: SPF 15 nałożony na SPF 30 nie daje SPF 45.
Jak wybrać produkt na podstawie etykiety
Zacznij od poziomu SPF i informacji o ochronie UVA. Następnie dopasuj wodoodporność do aktywności, a konsystencję do skóry i sposobu używania. Produkt, który szczypie w oczy, roluje się lub jest tak ciężki, że nakładasz go symbolicznie, może utrudniać regularną ochronę.
Przy skłonności do przebarwień znaczenie może mieć również światło widzialne. American Academy of Dermatology Association w poradniku Practice Safe Sun, zaktualizowanym 11 kwietnia 2024 r., wskazuje barwiony filtr z tlenkiem żelaza jako sposób uzupełnienia ochrony przed światłem widzialnym, które może nasilać ciemne plamy na skórze. Nie oznacza to jednak, że każdy barwiony kosmetyk z tlenkami żelaza zapewnia jednakową ochronę. Sam kolor produktu ani wysoki SPF nie potwierdzają jej poziomu. Przy nawracających przebarwieniach dobór pielęgnacji warto skonsultować z dermatologiem.
Niezależnie od etykiety krem nie powinien służyć do przedłużania pobytu na słońcu. Łącz go z cieniem i osłanianiem skóry, zwłaszcza w porach silnego promieniowania. Jeśli przyjmujesz lek mogący zwiększać wrażliwość na światło, sprawdź jego ulotkę i zapytaj lekarza lub farmaceutę o potrzebne środki ostrożności.
O autorze
Natalia BrzezińskaNatalia Brzezińska — redaktorka ModaUroda.com.pl. Zakres tematyczny: moda damska, dobór ubrań i dodatków oraz stroje na różne okazje. W artykułach porządkuje kryteria wyboru, dopasowania i pielęgnacji garderoby.
Wszystkie artykuły →
